FX.co ★ Przegląd rynku: Cena ropy Brent wraca do poziomu 100 USD za baryłkę w obliczu ataków na tankowce i rafinerie

Podczas środowej sesji porannej europejski benchmark osiągnął poziom 100 USD, po tym, jak we wtorek sesja zakończyła się wynikiem 98 USD, a w trakcie sesji wieczornej testowano poziom 99 USD. Cena amerykańskiej ropy WTI wzrosła do 94 USD za baryłkę. Od początku lipca ropa Brent utrzymywała się w okolicach 72 USD, co oznaczało wzrost o ponad 60% od początku roku. Rynek całkowicie odrobił krótkotrwały spadek z okresu wiosennego i zbliżył się do szczytowych poziomów obserwowanych wiosną 2022 roku.

Bezpośrednim impulsem do gwałtownego wzrostu cen były ataki rakietowe na Bliskim Wschodzie. Siły zbrojne USA zaatakowały cztery irańskie tankowce w Zatoce Omańskiej oraz jeden w pobliżu wyspy Kharg w odpowiedzi na próby ataków rakietowych na okręty amerykańskiej marynarki wojennej. Wyspa Kharg stanowi główny morski węzeł eksportowy irańskiej ropy, obsługujący załadunek zdecydowanej większości krajowej produkcji tego surowca. Kolejne uderzenia wymierzono w obiekty wojskowe w pobliżu portowego miasta Jask, co zagroziło bezpieczeństwu transportu tankowców przez Cieśninę Ormuz.

Działania zbrojne rozszerzyły się poza wybrzeże Iranu, obejmując sąsiednie państwa. Jemeńscy rebelianci Huti przeprowadzili serię ataków na obiekt dystrybucyjny saudyjskiego koncernu naftowego Saudi Aramco w mieście Abha. Koalicja pod wodzą Arabii Saudyjskiej zapowiedziała przygotowania do działań odwetowych. Jednocześnie wzrosło napięcie w rejonie Cieśniny Bab al-Mandab, łączącej Morze Czerwone z Zatoką Adeńską. Firmy przewozowe muszą się teraz liczyć z ryzykiem zakłóceń na dwóch strategicznych szlakach wodnych, którymi ropa trafia do rafinerii w Azji i Europie.

Gwałtowny wzrost cen surowca natychmiast przełożył się na wyższe ceny detaliczne paliw silnikowych i produktów rafineryjnych. Średnia cena oleju napędowego na amerykańskich stacjach paliw osiągnęła rekordowy poziom 5,90 USD za galon. Ceny detaliczne benzyny wzrosły do przedziału 4,13–4,26 USD za galon. Wyższe koszty ropy spowodowały również wzrost cen paliwa lotniczego, paliwa okrętowego oraz skroplonego gazu ziemnego (LNG). Wyższe rachunki za paliwo uszczuplają dochód rozporządzalny konsumentów i zwiększają koszty operacyjne firm produkcyjnych oraz transportowych na całym świecie.

Wzrost cen energii wywołał spadki na amerykańskich indeksach giełdowych. Indeks Dow Jones Industrial Average spadł o 1,2% (tracąc 628 punktów), szerszy indeks S&P 500 stracił 0,6%, a rentowność 10-letnich obligacji skarbowych USA wzrosła do 4,79%. Wysokie ceny ropy nasiliły niepokój inwestorów w obliczu nadchodzących danych o inflacji oraz posiedzenia Rezerwy Federalnej w dniach 15–16 września. Uczestnicy rynku wyceniają prawdopodobieństwo kolejnej podwyżki stóp procentowych przez amerykański bank centralny o 25 punktów bazowych (0,25 punktu procentowego) na 60%.

Kluczowe czynniki rynkowe

Na rynek ropy wpływa obecnie pięć głównych czynników determinujących układ sił między kupującymi a sprzedającymi:

1. Ataki na flotę tankowców i terminale morskie. Działania zbrojne dotknęły komercyjne jednostki przewożące ropę naftową. Zniszczenie pięciu tankowców w Zatoce Omańskiej oraz w pobliżu wyspy Kharg obnażyło wrażliwość irańskich szlaków morskich. To właśnie przez wyspę Kharg przechodzi większość irańskiej ropy trafiającej na rynki zagraniczne. Ubezpieczyciele znacząco podnieśli składki za ryzyko wojenne dla tankowców, a armatorzy odmawiają wpływania na niebezpieczne wody. Zakłócenia w procesie załadunku prowadzą do fizycznych niedoborów dostaw w portach docelowych.
2. Ataki Huti na obiekty Saudi Aramco. Uderzenia dronów i pocisków rakietowych w węzeł dystrybucyjny w Abha zwiększyły ryzyko przeniesienia się konfliktu na saudyjskie pola naftowe. Huti utrzymują kontrolę nad strefą ostrzału w Cieśninie Bab al-Mandab. Jeśli trwające działania wojenne zmuszą Saudi Aramco do ograniczenia wydobycia lub przerobu ropy, rynek światowy straci wolne moce produkcyjne, których inni producenci nie będą w stanie szybko zastąpić.
3. Rosnąca globalna presja inflacyjna. Koszty paliw silnikowych są bezpośrednio wliczane w cenę każdego gotowego produktu – od komponentów przemysłowych po artykuły spożywcze w supermarketach. Według prognoz ekonomistów inflacja producencka (ceny producentów na poziomie zakładów i fabryk) w USA wzrośnie do 5,4% w ujęciu rocznym w sierpniu wobec 4,7% miesiąc wcześniej. Inflacja konsumencka wynosi 3,3%, co znacznie przewyższa cel inflacyjny Rezerwy Federalnej ustalony na poziomie 2%. Wysoka cena oleju napędowego, wynosząca 5,90 USD za galon, napędza szerszą spiralę wzrostu cen.
4. Groźba zaostrzenia polityki pieniężnej przez światowe banki centralne. Banki centralne reagują na gwałtowny wzrost kosztów energii, utrzymując stopy procentowe na niezmienionym poziomie lub je podnosząc. Wysokie stopy procentowe zwiększają koszty finansowania dla przedsiębiorstw i konsumentów, sztucznie hamując popyt na towary i surowce. Szacowane na 60% prawdopodobieństwo podwyżki stóp w USA ogranicza spekulacyjny optymizm inwestorów. Wysokie koszty finansowania mogą spowolnić produkcję przemysłową i obniżyć rzeczywiste zużycie paliwa w drugiej połowie roku.
5. Hamujący wpływ popytu z Chin. W ostatnich miesiącach chińskie rafinerie ograniczyły zakupy ropy na rynku spot, sięgając po zapasy komercyjne, co osłabiło presję na wzrost cen w ostatnich tygodniach. Jednocześnie w sierpniu eksport Chin wzrósł o 25%, napędzany silnym popytem na samochody i zaawansowaną elektronikę. Wznowienie aktywnego uzupełniania zapasów przez chińskie rafinerie mogłoby szybko wyczerpać pozostałe wolne rezerwy na rynku światowym.

Prognoza

Dynamika cen ropy Brent do końca 2026 roku będzie zależeć od bezpieczeństwa żeglugi tankowców w Cieśninie Ormuz oraz decyzji banków centralnych w sprawie stóp procentowych:

W krótkim terminie (do połowy września) cena ropy prawdopodobnie utrzyma się w pobliżu poziomu 100 USD za baryłkę. Inflacja cen producentów (PPI) na poziomie około 5,4% będzie utrzymywać nabywców fizycznego surowca w stanie niepewności. Rynek jednak wyhamuje przed posiedzeniem Rezerwy Federalnej zaplanowanym na 16 września: 60% prawdopodobieństwo podwyżki stóp powinno ograniczyć spekulacyjne pozycje długie i wywołać przejściowy spadek cen do przedziału 95–97 USD.

W średnim terminie (do końca 2026 roku) powrót do letnich poziomów cenowych w okolicach 72 USD za baryłkę jest wykluczony. Wysiłki dyplomatyczne mające na celu deeskalację zakończyły się fiaskiem, a ataki militarne na infrastrukturę Arabii Saudyjskiej i Iranu zmuszają nabywców do płacenia premii za ryzyko w wysokości 15–20 USD za baryłkę. Przewiduje się, że w czwartym kwartale bazowy przedział notowań ropy Brent wyniesie 92–105 USD.

Przełamanie bariery 105 USD za baryłkę wymagałoby całkowitej blokady ruchu tankowców w Cieśninie Ormuz lub bezpośrednich uderzeń w saudyjskie rafinerie. W takim scenariuszu ceny mogłyby wzrosnąć do poziomu 112–115 USD. Doprowadziłoby to do wzrostu cen benzyny w USA powyżej 4,50 USD za galon i zmusiło banki centralne do utrzymania restrykcyjnych warunków finansowych aż do początku 2027 roku. Inwestorzy powinni rozważyć kupno podczas lokalnych spadków cen, ustawiając zlecenia typu stop-loss poniżej poziomu 91 USD za baryłkę.