Khi Mark Zuckerberg tăng tốc đầu tư vào trí tuệ nhân tạo, các nhà đầu tư bắt đầu kiểm kê thua lỗ. Trong vòng hai ngày, nhà sáng lập Meta đã chứng kiến khoảng 20 tỷ USD bị “thổi bay” khỏi khối tài sản ròng, khi thị trường phản ứng trước cuộc chiến giành nhân tài ở Silicon Valley.
Thứ Hai, ngày 28 tháng 9, đánh dấu một ngày phố Wall thể hiện sự hoài nghi rõ rệt. Cổ phiếu Meta lao dốc hơn 4%, khiến Zuckerberg mất khoảng 11 tỷ USD. Forbes hiện ước tính tài sản của ông ở mức 246,7 tỷ USD, lần đầu tiên tụt xuống dưới ngưỡng tâm lý quan trọng 250 tỷ USD trong nhiều tuần. Chỉ trong hai phiên giao dịch, ông đã mất gần 20 tỷ USD.
Điều gì đã khiến thị trường hoảng sợ? Nỗi lo được thu gọn trong một câu hỏi rất trực diện: liệu các khoản đầu tư khổng lồ vào AI có bao giờ mang lại hiệu quả? Đợt bán tháo bắt đầu từ thứ Sáu, ngày 25 tháng 9, sau khi Goldman Sachs công bố một bản ghi chú làm suy giảm niềm lạc quan. Ngân hàng này đặt dấu hỏi về việc liệu ngành có đủ sức hấp thụ cơn khát đầu tư chính mình tạo ra hay không.
Theo phép tính của các nhà phân tích, các hyperscaler cần tạo ra khoảng 300 tỷ USD doanh thu dịch vụ AI thường niên chỉ để hòa vốn với mức chi cho hạ tầng hiện tại. Để mang lại lợi nhuận thực sự đáng kể, con số đó phải tiến gần đến mức gây choáng: 1 nghìn tỷ USD. Với nhiều nhà đầu tư, phép tính này như một gáo nước lạnh.
Nghịch lý tài chính của Meta: doanh thu tăng, tiền mặt tiếp tục “bốc hơi”
Trung tâm của nỗi lo nhà đầu tư là kế hoạch “đốt tiền” của Meta. Công ty đặt mục tiêu chi tiêu vốn (capex) khoảng 130–145 tỷ USD vào năm 2026 (bao gồm cả thuê tài chính), gần gấp đôi mức chi dự kiến cho năm 2025.
Kết quả quý II cho thấy rõ nghịch lý này. Doanh thu tăng mạnh 28% lên 60,8 tỷ USD. Thế nhưng chi tiêu lại tăng nhanh hơn: chi phí hoạt động vọt 55% lên 42 tỷ USD, còn lợi nhuận hoạt động giảm 8%, xuống còn 18,8 tỷ USD.
Điều đáng lo nhất là dòng tiền tự do. Chi phí đầu tư (capex) khổng lồ 31,1 tỷ đô la trong quý 2 đã nén dòng tiền tự do của Meta xuống chỉ còn 784 triệu đô la. Nhà đầu tư lo lắng là điều dễ hiểu: đến bao giờ canh bạc AI của Zuckerberg mới bắt đầu mang lại lợi nhuận thực sự – chứ không chỉ là những khoản lợi nhuận được hứa hẹn?
Trong khi Wall Street đếm từng đô la, Zuckerberg lại tích cực “săn” nhân tài để chứng minh cuộc đua AI sẽ thuộc về người tập hợp được đội ngũ bộ não xuất sắc nhất.
Hôm thứ Hai, Meta thông báo đã tuyển dụng Chirantan "CJ" Desai, cựu CEO của MongoDB. Desai sẽ dẫn dắt một mảng mới là Meta Enterprise Platform, báo cáo trực tiếp cho Zuckerberg, tập trung vào Muse dành cho doanh nghiệp, API và các công cụ dành cho lập trình viên. Zuckerberg gọi sáng kiến này là “hướng tăng trưởng chủ chốt tiếp theo” cho công ty.
Thương vụ tuyển dụng đó đã giáng một đòn mạnh vào đối thủ. Cổ phiếu MongoDB lao dốc 17% ngay trong ngày. Việc Desai ra đi sau chưa đầy một năm giữ ghế CEO đã khiến thị trường choáng váng; ban lãnh đạo tạm quyền tại MongoDB phải nhanh chóng trấn an nhà đầu tư và tái khẳng định định hướng lợi nhuận.
Tóm lại: Zuckerberg đang “đặt cược cả công ty”, biến Meta thành một cỗ máy hạ tầng AI. Nhưng trong bối cảnh Wall Street ngày càng bất an về quy mô và thời điểm chi tiêu, còn các đối thủ thì chảy máu nhân sự cấp cao, câu hỏi trung tâm vẫn là: liệu Meta có đủ “đệm” tiền mặt để chờ đến lúc AI thực sự bắt đầu mang tiền về?
